Gendertransitie derde fase: operaties

De derde fase in de gendertransitie zijn de geslachtsaanpassende operaties. Tussen verschillende operaties is hersteltijd nodig, zodat u kunt herstellen van de vorige operatie en zich kunt voorbereiden op een volgende operatie.

Na een jaar hormoonbehandeling en sociale transitie neemt het genderteam samen met u een besluit over de volgende stappen van het transitietraject, namelijk de chirurgische ingrepen. Hierbij kijken we of de sociale rolwisseling, eventueel met ondersteuning van de hormoonbehandeling, succesvol is verlopen. Dat wil zeggen dat u minder genderdysforie ervaart en een betere kwaliteit van leven heeft. Ook moet uit de gesprekken met de psycholoog blijken dat u in staat bent de - vaak ingrijpende - operaties te ondergaan. Voor mastectomie kunt u al eerder in aanmerking komen, namelijk na 6 maanden hormoongebruik.

Genderbevestigende operatie

Dit is de laatste en meest ingrijpende stap in de behandeling. Na deze operaties is er eigenlijk geen weg meer terug, want een genderbevestigende operatie bij een man-naar-vrouw-transgender houdt in dat van de penis een vagina wordt gemaakt (zie ook de patiëntenfolder Vaginaplastiek). Bij een vrouw-naar-man-transgender worden de borsten, eierstokken en baarmoeder weggehaald en wordt van de clitoris een minipenis, de metadoïoplastiek, of een grotere penis, de phalloplastiek, gemaakt (zie ook de patiëntenfolders Subcutane mastectomie, Metaïodioplastiek, Phalloplastiek en Keuzehulp voor transmannen). Natuurlijk zijn individuele wensen ook mogelijk waarbij u bijvoorbeeld alleen voor de operatie kiest waarbij de borsten verwijderd worden en niet voor een phalloplastiek.

Gelaatschirurgie

Genderbevestigende gelaatschirurgie heeft als doel het gelaat vrouwelijker te maken van een man-naar-vrouw transgender persoon, voor de passabiliteit. Hiervoor kunt u terecht bij de mond-, kaak- en aangezichtschirurg. Passabiliteit is het erin slagen om als vrouw gezien te worden, en dus niet herkenbaar te zijn als transgender persoon.

Stemverhogende ingrepen

Met behulp van logopedie kunt u uw stem anders leren gebruiken, waardoor die minder zwaar klinkt. Bij onvoldoende resultaat zijn er stemverhogende ingrepen mogelijk. Net als voor ingrepen aan de adamsappel kunt u daarvoor bij de KNO-arts terecht.

Plastisch chirurg

Voor de operatieve ingrepen verwijzen we u naar de plastisch chirurg (en bij vrouw-naar-man-transgenders ook naar een gynaecoloog en eventueel uroloog), verbonden aan het genderteam. U kunt ook kiezen voor een chirurg buiten het genderteam van Amsterdam UMC, maar wij verwijzen niet actief door. Met de plastisch chirurg of physician assistant plastische chirurgie bespreekt u de mogelijkheden tot een genderbevestigende operatie. De plastisch chirurg wordt uw hoofdbehandelaar.

Tot en met de operaties blijft u tevens onder begeleiding van de psycholoog. U ziet uw begeleidende psycholoog en endocrinoloog nog regelmatig, maar meestal minder vaak dan tijdens de hormonale fase.

Wachtlijst

Als u aan de gestelde eisen voldoet wordt u op de wachtlijst geplaatst. De operaties worden nooit voor het 18e levensjaar uitgevoerd.

Na de operatie

Na de operatie komt u nog enkele malen terug op de polikliniek plastische chirurgie. Na de operatie volgt nog een afspraak bij de psycholoog om de operatie te evalueren.

Hormoongebruik na genderbevestigende chirurgie man-naar-vrouw-transgenders

Na de operatie is de bron van het mannelijk hormoon weggenomen en kunt u stoppen met de cyproteronacetaat. Uw bijnieren maken dan in het lichaam nog een kleine hoeveelheid testosteron aan (dat gebeurt bij biologische vrouwen ook), wat sporadisch aanleiding kan geven tot een milde vorm van overbeharing. In dat geval is een lage dosis cyproteronacetaat (1 maal daags 10 mg) vaak voldoende om dit te onderdrukken.

Oestradiol blijft na de operatie noodzakelijk om de vervrouwelijking te onderhouden, maar ook om botontkalking te voorkomen. U moet het om die reden in ieder geval tot uw 55e levensjaar (de leeftijd van de overgang bij cis-vrouwen) gebruiken.

Hormoongebruik na de operaties vrouw-naar-man-transgenders

Als uw eierstokken zijn verwijderd moet u de rest van uw leven testosteron gebruiken. Testosteron is noodzakelijk om de lichamelijke veranderingen te onderhouden, maar ook om botontkalking te voorkomen.